Exoplaneet zoekt naam

Een paar maanden geleven kreeg ik de vraag voor een leuke klus: of ik (namens de KNVWS) in het nationaal comité wil zitten dat de voordrachten van het publiek voor #ExoplaneetZoektNaam gaat beoordelen. Natuurlijk! Het gebeurt niet iedere dag het je betrokken kan zijn bij het geven van een naam aan een exoplaneet en diens ster.

Artistieke impressie van de ster HAT-P-6, een geel-witte dwergster in het sterrenbeeld Andromeda, en de exoplaneet HAT-P-6 b. Foto credit: Livia Pietrow

De Nederlandse zoektocht naar een naam voor exoplaneet HAT-P-6 b en de ster waar hij omheen draait (HAT-P-6) ging op 21 augustus van start. Tot en met eind september krijgen alle Nederlanders de kans een naam voor te dragen. Naast verenigingen van sterrenkunde-amateurs, professionele astronomen en het algemene publiek, worden met name kinderen aangemoedigd via hun school een voorstel te doen: de beste suggestie wordt beloond met een telescoop voor op school.

IAU

‘Exoplaneet zoekt naam’ is de Nederlandse campagne van het wereldwijde project ‘IAU100 NameExoWorlds’. De Internationale Astronomische Unie (IAU) viert dit jaar zijn honderdste verjaardag en heeft alle landen een exoplaneet toegewezen voor vernoeming. Dat is niet de eerste keer dat Nederland namen aan exoplaneten geeft, want dat gebeurde ook tijdens de vorige internationale naamgevingswedstrijd. In 2015 werd op voorstel van de KNVWS de ster 55 Cancri in het sterrenbeeld Kreeft vernoemd naar Copernicus en de planeten eromheen naar Galileo, Brahe, Lipperhey, Janssen en Harriot.

Twee ronden

De Nederlandse competitie in 2019 bestaat uit twee ronden. In de eerste ronde kunnen het publiek, verenigingen van sterrenkunde-amateurs, professionele astronomen en scholen een voordracht doen (tot 30 september 2019). De tweede ronde is de stemronde. Nederland kan in de tweede helft van oktober stemmen op een van de vijf setjes namen die een Nationaal Comité van astronomen en andere experts heeft geselecteerd uit alle voordrachten. Het setje namen (voor ster en planeet) dat de meeste stemmen krijgt wordt aangemeld bij de IAU. De resultaten van de wereldwijde verkiezingen worden bekendgemaakt in december 2019. De gekozen namen worden vanaf dat moment parallel aan de bestaande wetenschappelijke namen gebruikt. 

Ster HAT-P-6 en de exoplaneet HAT-P-6 b

Nederland heeft de ster HAT-P-6 en de exoplaneet HAT-P-6 b gekregen. De ster is een geelwitte dwergster en staat op ongeveer 650 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Andromeda. De planeet is een zogeheten ‘hete Jupiter’. Bijzonder aan de planeet is dat hij in een retrograde baan draait. De ster HAT-P-6 is met een verrekijker of telescoop vanuit Nederland zichtbaar. Dat was één van de eisen voor de keuze van de IAU om een exoplaneet aan een land toe te kennen: dat de moederster van de planeet vanuit de hoofdstad van het land zichtbaar is

Nationaal Comité

De leden van het Nationaal Comité dat de voordrachten voor de naamgeving beoordeelt en een selectie maakt zijn:
Marieke Baan (IAU-NOC, NOVA – voorzitter), Ignas Snellen (Universiteit Leiden), Inge Loes ten Kate (Universiteit Utrecht), Michiel Min (SRON), Frans Stravers (SRON), Ans Hekkenberg (New Scientist), Jaap Vreeling (NOVA) en ik dus. Leuke team, leuke klus!


Het formulier voor een voordracht staat hier: http://www.astronomie.nl/exoplaneetzoektnaam

De regels voor de naamgeving staan hier: http://www.astronomie.nl/regelsexoplaneetzoektnaam